Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w dniu 5 maja 2026 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz decyzję GIF dotyczącą cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej. Sprawa, rozpoznawana pod sygnaturą II GSK 857/23, dotyczyła „Apteki z Uśmiechem” w Płońsku, której Inspekcja Farmaceutyczna zarzucała utratę rękojmi należytego prowadzenia apteki.
NSA zakwestionował sposób działania organów administracji, wskazując na nieprawidłowo zebrany materiał dowodowy i błędne ustalenie stanu faktycznego. W efekcie apteka może dalej funkcjonować
i realizować swoją społeczną rolę – zapewniać pacjentom dostęp do leków, usług farmaceutycznych oraz opieki farmaceutycznej.
Sprawa dotyczyła dawnych zarzutów związanych z tzw. odwróconym łańcuchem dystrybucji. Według stanowiska sieci, apteka nie uczestniczyła w masowym procederze nielegalnego wywozu leków, lecz realizowała zapotrzebowanie podmiotów leczniczych, w tym jednej z przychodni w regionie, na produkty lecznicze przeznaczone bezpośrednio dla pacjentów.
– To ważny wyrok, bo pokazuje, że czasem nawet tak daleko idące rozstrzygnięcia, jak decyzja o cofnięciu zezwolenia zapadają bez rzetelnie zebranego materiału dowodowego. NSA potwierdził, że nie jest
to dopuszczalne – mówi Filip Gołba, obecny na rozprawie pełnomocnik Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET, z Kancelarii Tomasik Jaworski
Istotny w tej sprawie był również głos strony pacjenckiej, reprezentowanej przez Federację Pacjentów Polskich.
– Jako Federacja Pacjentów Polskich przedstawiliśmy w tej sprawie przede wszystkim punkt widzenia pacjentów. Kwestionowaliśmy brak proporcjonalności w działaniach Inspekcji. Zamknięcie apteki nie jest właściwą reakcją na naruszenie, które w skali działalności konkretnej placówki było relatywnie niewielkie.
Zamiast tego możliwe są inne, skuteczne, ale mniej dolegliwe środki. Co istotne, w ustnym uzasadnieniu Sąd – obok zarzutów dotyczących ustalenia stanu faktycznego – wspomniał również potrzebę zachowania proporcjonalności w działaniach organów Inspekcji Farmaceutycznej – wskazuje Bartłomiej Sasin
z kancelarii Kieszkowska Rutkowska Kolasiński.
Jak podkreśla branża, wyrok ma znaczenie nie tylko dla konkretnego przedsiębiorcy, ale dla całego systemu ochrony zdrowia i dostępności leków.
– Prawo powinno stać po stronie przedsiębiorców, którzy wykonują ważną misję społeczną: zapewniają pacjentom dostęp do leków i opieki farmaceutycznej. Państwo powinno im to zadanie ułatwiać, a nie utrudniać poprzez nadmiernie restrykcyjne i błędne interpretacje przepisów – mówi Marcin Piskorski, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET.
Dzisiejszy wyrok pokazuje, iż Sąd pochylił się nad przypadkiem płońskiej „Apteki z Uśmiechem”. mając na uwadze dobrostan pacjentów i jej funkcję w kontekście ich dobrostanu zdrowotnego. Choć nie oznacza to jeszcze przełomu w całej linii orzeczniczej, wyraźnie pokazuje, że działania organów kontrolnych wobec aptek muszą być proporcjonalne, rzetelnie uzasadnione i uwzględniać realną rolę apteki w systemie ochrony zdrowia – przede wszystkim z perspektywy pacjentów.
